Melis Çömek
BBC tarafından derlenen araştırmalara göre, yemekleri daha uzun süre çiğnemek yalnızca sindirimi kolaylaştırmakla kalmıyor; aynı zamanda hafıza, dikkat ve genel beyin sağlığı üzerinde de olumlu etkiler sağlayabiliyor. Uzmanlar ise çiğneme alışkanlığı ile Alzheimer ve demans riski arasında olası bir ilişki bulunduğunu değerlendiriyor
BBC tarafından derlenen yeni araştırmalar, yemekleri yavaş yemenin ve iyi çiğnemenin uzun yıllardır sindirim sağlığıyla ilişkilendirildiğini, ancak etkilerinin bununla sınırlı olmadığını ortaya koyuyor.
Uzmanlara göre daha fazla çiğnemek; sindirimi desteklemenin yanı sıra tokluk hissini artırabilir, stres seviyelerini düşürebilir ve dikkat ile hafıza üzerinde olumlu etkiler yaratabilir. Ayrıca bazı çalışmalar, diş sağlığı ile Alzheimer ve demans riski arasında olası bir bağlantı olabileceğine de dikkat çekiyor.
“Çiğneme Beyne Kan Akışını Artırıyor Olabilir”
BBC’ye konuşan Mats Trulsson, çiğnemenin beyne giden kan akışını artıran bir mekanizma gibi işleyebileceğini ifade ediyor. Karolinska Enstitüsü’nden bilim insanı Trulsson’a göre bu süreç, beyin dolaşımını doğrudan etkileyebilir.
Araştırmacılar, özellikle sert dokulu yiyeceklerin çiğnenmesinin beyin kan akışını artırabileceğini değerlendiriyor. Japonya’da sakız çiğneyen bireyler üzerinde yapılan deneylerde de benzer sonuçlara ulaşıldığı belirtiliyor.
Bilim insanlarına göre bu etki, hafıza ve öğrenmeden sorumlu hipokampus ile ilişkili olabilir. Hipokampusun, Alzheimer hastalığında erken etkilenen bölgeler arasında yer aldığı da vurgulanıyor.
Alzheimer ve Diş Sağlığı Arasındaki Olası Bağlantı İnceleniyor
BBC’nin aktardığı araştırmalara göre, çiğneme kapasitesi daha güçlü olan bireylerin bilişsel testlerde daha iyi performans sergileyebildiği ortaya konuyor. 14 Avrupa ülkesinde, 50 yaş üzerindeki 28 binden fazla kişinin dahil edildiği bir çalışmada, çiğneme problemi yaşamayan katılımcıların kelime hatırlama, sayısal işlem ve sözel beceri testlerinde daha yüksek sonuçlar aldığı gözlemlendi. Araştırmacılar ayrıca, eksik dişlerin implantlarla tamamlanmasının bilişsel işlevler üzerindeki etkisini anlamaya yönelik yeni çalışmalar yürütmeye devam ediyor.
Sindirimin İlk ve En Önemli Aşaması
Uzmanlara göre çiğneme, sindirim sürecinin en temel basamaklarından birini oluşturuyor. Yiyecekler ağızda çiğneme sırasında daha küçük parçalara ayrılarak tükürükle karışıyor ve böylece sindirime hazır hale geliyor. Bu süreç, amilaz gibi sindirim enzimlerinin salgılanmasını da destekliyor. Bilim insanları, yeterince çiğnenmeden yutulan büyük gıda parçalarının bağırsaklarda daha uzun süre kalabildiğini; bunun da şişkinlik, kabızlık ve çeşitli sindirim rahatsızlıklarına yol açabileceğini ifade ediyor.
Daha Fazla Çiğnemek Daha Az Yemeye Yardımcı Olabilir
Araştırmalara göre yemeğin daha uzun süre çiğnenmesi, tokluk hissini artırarak daha düşük kalori alımına katkı sağlayabiliyor. BBC’nin aktardığı bir çalışmada, katılımcılardan bademleri farklı sayılarda çiğnemeleri istenmiş; daha fazla çiğneyen kişilerin hem yağ emiliminde artış olduğu hem de daha uzun süre tok kaldıkları gözlemlenmiş. Bir başka araştırmada ise pizzayı 40 kez çiğneyen bireylerde açlık hissinin belirgin şekilde azaldığı belirlenmiş. Uzmanlar, beynin “doyma” sinyallerini göndermesinin ortalama 20 dakika sürdüğünü vurguluyor. Bu nedenle yavaş ve bilinçli yemenin, kilo kontrolüne destek olabileceği ifade ediliyor.
Stres ve Dikkat Üzerindeki Olası Etkiler
BBC’ye göre bazı araştırmalar, sakız çiğnemenin dikkat düzeyini artırabileceğini ve stres hissini azaltabileceğini ortaya koyuyor. Yapılan bir meta-analizde, sakız çiğneyen katılımcıların dikkat gerektiren görevlerde daha yüksek performans sergilediği tespit edilmiş. Ayrıca farklı çalışmalarda, sakız çiğnemenin kaygı ve stres seviyelerinde düşüşle ilişkili olabileceği de belirtilmiş. Bununla birlikte uzmanlar, bu etkilerin kesin olarak doğrulanabilmesi için daha fazla bilimsel araştırmaya ihtiyaç duyulduğunu özellikle vurguluyor.
“Mucize Bir Çiğneme Sayısı Yok”
20. yüzyılın başlarında ortaya çıkan bazı beslenme yaklaşımları, her lokmanın onlarca kez çiğnenmesini önerse de günümüzde uzmanlar bu konuda kesin bir sayı vermenin doğru olmadığını belirtiyor. Araştırmacılara göre esas önemli olan, yiyeceğin rahatça yutulabilecek kıvama gelene kadar doğal bir şekilde çiğnenmesi. BBC’ye konuşan uzmanlar ise, en temel öneri olarak “sadece yemeğin tadını çıkarın” mesajını veriyor.
Tarih: 18.05.2026 / 22:52
Buse Şevval Türkyılmaz
edanur kılıç
