Melis Çömek
Kan-beyin bariyeri gibi aşılması zor biyolojik engelleri geçebilen mikroskobik parçacıklar, zor tedavi edilen hastalıkları doğrudan hedefleme potansiyeli taşıyor.
Bilim insanları, domuz sperminden elde edilen bileşenlerle geliştirilen göz damlalarının, retina bölgesindeki tümörlerin büyümesini durdurabildiğini ve görme fonksiyonunu koruyabildiğini belirledi. Fareler üzerinde gerçekleştirilen bu araştırma, Science Advances dergisinde yayımlandı.
Nature’da yer alan habere göre araştırmacılar, söz konusu damlaların özellikle çocuklarda görülen retina kanseri (retinoblastom) tedavisinde umut vadettiğini ifade ediyor. Günümüzde uygulanan yöntemler arasında göze enjeksiyon yoluyla ilaç verilmesi, kemoterapi ve lazer tedavisi bulunuyor; ancak bu yöntemler sağlıklı göz dokularına zarar verebiliyor.
Çin’deki Shenyang Eczacılık Üniversitesi’nden Yu Zhang ve ekibi, gözün arka kısmını koruyan biyolojik bariyeri aşarak ilacı doğrudan tümöre ulaştırabilecek, daha güvenli bir tedavi yöntemi geliştirmeyi hedefledi.
Geliştirilen göz damlaları, hücreler tarafından salgılanan ve “eksozom” olarak adlandırılan mikroskobik parçacıkları içeriyor. Bu yapılar, kanser hücrelerini yok eden molekülleri taşıyacak şekilde tasarlandı. Yapılan deneylerde, damlanın uygulandığı farelerde tümör büyümesinin durduğu ve görme yetisinin korunduğu gözlemlendi.
Araştırmacılar, yöntemin Alzheimer gibi nörolojik hastalıklara da uygulanabileceğini belirtiyor
Araştırma ayrıca bu eksozomların retina bariyerini aşabildiğini gösterdi. Bu yöntemin, Alzheimer gibi hastalıkların tedavisinde kritik öneme sahip olan kan-beyin bariyeri gibi zor geçilen diğer biyolojik engellerin aşılmasında da kullanılabileceği değerlendiriliyor.
Bilim insanları, eksozomları domuz sperminden elde etti çünkü bu parçacıkların doğal olarak hücreler arası bariyerleri geçme yeteneği bulunuyor. Araştırmada bu eksozomlara, kanser hücrelerini hedef alıp yok eden özel bir “nanozim” sistemi yüklendi. Ayrıca, yalnızca tümör hücrelerine yönelmelerini sağlamak için folik asit molekülleriyle güçlendirildi.
Bir ay gibi kısa sürede sonuç veriyor
Retina tümörü bulunan fareler üzerinde yapılan deneylerde, 30 günün sonunda tümörlerin sınırlı kaldığı ve görme fonksiyonunun korunduğu belirlendi. Buna karşın, eksozom içermeyen benzer damlaların etkisiz olduğu ve tümörlerin büyümeye devam ettiği gözlemlendi.
Göz damlaları, güvenlik açısından tavşanlar üzerinde de denendi. Araştırmacılar, 30 gün süren uygulamalarda ciddi bir yan etkiye rastlanmadığını, ancak korneada hafif düzeyde tahriş oluşabildiğini ifade etti.
Uzmanlar, bu yöntemin enjeksiyonla yapılan tedavilere kıyasla daha az invaziv bir alternatif sunabileceğini vurgularken, çalışmanın henüz başlangıç aşamasında olduğuna dikkat çekiyor. İnsanlar üzerinde gerçekleştirilecek klinik deneylerin yanı sıra, uzun vadeli etkiler ve üretimin geniş ölçekte uygulanabilirliği gibi konuların henüz netlik kazanmadığı belirtiliyor.
Tarih: 2.04.2026 / 22:57
Buse Şevval Türkyılmaz
edanur kılıç
