Buse Şevval Türkyılmaz
Bilim insanları, dünya genelinde yüzlerce dilde ortak olarak görülen evrensel dilbilgisi kurallarını tespit etti. Bu bulgular, insan iletişimini şekillendiren ortak bir düşünce yapısının varlığına işaret ediyor.
Dilbilimciler uzun süredir insan dillerinde tekrarlanan kalıpları tartışırken, yeni bir çalışma bu “evrensel” gramer kurallarına dair önemli kanıtlar sundu. 1700’den fazla dil üzerinde yapılan analizler, dillerin rastgele değil, belirli ve öngörülebilir biçimlerde evrimleştiğini ortaya koydu.
Araştırmada, dünya dillerinin gramer özelliklerini içeren Grambank veritabanı incelendi. Elde edilen sonuçlara göre, öne sürülen evrensel dil özelliklerinin yaklaşık üçte biri istatistiksel olarak destekleniyor. Bu özellikler arasında özellikle sözcük dizimi kalıpları öne çıkıyor. Örneğin, fiilin sonda yer aldığı dillerde edatların da genellikle fiilden sonra kullanıldığı gözlemleniyor.
Hakemli bilim dergisi Nature Human Behaviour’da yayımlanan çalışmanın yazarlarından Annemarie Verkerk, dillerdeki büyük çeşitliliğe rağmen ortak eğilimlerin bulunmasının dikkat çekici olduğunu belirtti. Verkerk, farklı analiz yöntemlerinin benzer sonuçlara ulaşmasının, dil değişiminin evrensel özellikleri açıklamada temel bir rol oynadığını gösterdiğini ifade etti.
Araştırmanın bir diğer yazarı Russell Gray ise ortak bilişsel ve iletişimsel baskıların, dilleri sınırlı sayıda gramer yapısına yönlendirdiğini vurguladı.
Çalışmada, fiillerin nesnelerle ilişkisi, cümle içindeki hiyerarşik yapılar ve gramer ilişkilerinin nasıl kurulduğu gibi pek çok ortak özellik tespit edildi. Bu kalıpların, dünyanın farklı bölgelerindeki birbirinden bağımsız dillerde tekrar ettiği görüldü.
Araştırmacılar, elde edilen bulguların yeni dillerin nasıl ortaya çıktığını anlamada önemli ipuçları sunduğunu belirtiyor. Ancak bu evrensel kuralları şekillendiren temel mekanizmaların tam olarak ne olduğu henüz netlik kazanmış değil.
Bilim insanlarına göre çalışma, evrensel dil özelliklerinin gücünü ve sınırlarını ortaya koyarken, gelecekte yapılacak araştırmalar için de önemli bir yol haritası sunuyor.
32.19 08.04.2026
edanur kılıç
