Melis Çömek
Yeni bir çalışma, yükselen sıcaklıkların polen dönemini uzattığını ve alerji belirtilerinin 1990’lara göre iki hafta daha uzun sürdüğünü gösterdi.
2026 tarihli Lancet Countdown Avrupa raporu, 2015-2024 yılları arasında polen mevsiminin, 1991-2000 dönemine göre kıta genelinde bir ila iki hafta daha erken başladığını ortaya koyuyor.
Ağaç, çimen ve yabani otların polen saçtığı dönem artık mart sonundan eylül ayına kadar uzanmış durumda. Bitkiler, yükselen sıcaklıklara uyum sağlayarak daha erken çiçekleniyor.
Bu yıl ilkbahar oldukça güçlü bir başlangıç yaptı. Nisan ayının son 80 yılın en sıcak dönemlerinden birini yaşaması, polen üretimi ve yayılması için uygun bir ortam oluşturdu. Araştırmacılar özellikle huş ve kızılağaç türlerinde polen artışına dikkat çekiyor.
Alerji belirtileri, özellikle sıcak, nemli ve rüzgarlı hava koşullarında daha da şiddetleniyor. Bu tür hava şartları polen yoğunluğunu artırarak semptomları tetikliyor.
Alerjiye yol açan bitkiler kıtada hızla yayılıyor
Avrupa’da alerjik reaksiyonlara neden olan bitkilerin yayılımı giderek genişliyor. Özellikle Kuzey Amerika kökenli ambrosia (ragweed) bitkisi, kıtada hızla yayılırken saman nezlesi vakalarında belirgin bir artışa yol açıyor. Bu istilacı türün yüksek polen üretimi, alerji belirtilerinin daha yoğun yaşanmasına neden oluyor.
Öte yandan, Allergy UK sağlık altyapısının bu artış karşısında yetersiz kaldığına dikkat çekiyor. Kuruma göre Ulusal Sağlık Servisi (NHS), alerjiyle mücadelede ciddi kaynak eksikliği yaşıyor. Ayrıca yeni göreve başlayan birçok pratisyen hekimin alerji tedavisi konusunda yeterli donanıma sahip olmadığı ifade ediliyor.
İklim krizi derinleşiyor, alerji sezonu uzuyor
İklim değişikliğinin etkileri arttıkça polen sezonu da giderek daha uzun sürüyor. 2022’de yayımlanan bir araştırma, ülkeler gerekli önlemleri almazsa polen döneminin 40 gün daha erken başlayıp 15 gün daha geç sona erebileceğini ortaya koydu. Bu senaryo, alerji hastalarının yaklaşık iki ay daha uzun süre semptomlarla karşı karşıya kalabileceğini gösteriyor.
Lancet raporuna göre iklim değişikliği yalnızca alerjileri değil, bulaşıcı hastalıkları da artırıyor. 1980’lerden bu yana dang humması salgını riski yüzde 297 yükseldi. Bu artışın temel nedenlerinden biri, sıcaklıkların yükselmesiyle birlikte hastalık taşıyan sivrisineklerin daha geniş alanlara yayılması.
Öte yandan Avrupa’da sıcak hava dalgalarına yönelik uyarılar da ciddi biçimde arttı. 1990’lardan bu yana bu uyarılarda yüzde 318’lik bir yükseliş kaydedildi. Sadece 2024 yılında yaklaşık 62 bin ölümün aşırı sıcaklarla bağlantılı olduğu belirtildi.
Etkiler artıyor, yanıtlar yetersiz kalıyor
Heidelberg Üniversitesi’nden Prof. Joacim Rocklöv, Avrupa’da iklim değişikliğinin sağlık üzerindeki etkilerinin, alınan önlemlerden daha hızlı arttığına dikkat çekti.
Rocklöv’e göre yükselen sıcaklıklar, bozulan hava kalitesi, artan bulaşıcı hastalık riski ve gıda güvenliğine yönelik tehditler halihazırda milyonlarca insanı etkiliyor. Uzman isim, bugün alınacak kararların bu sorunların daha da ağırlaşıp ağırlaşmayacağını ya da daha güvenli ve dirençli bir geleceğe yönelinip yönelinmeyeceğini belirleyeceğini ifade etti.
Tarih: 22.04.2026 / 23:10
edanur kılıç
Buse Şevval Türkyılmaz