Melis Çömek
Bilim insanlarına göre özellikle sızma zeytinyağı, beyin performansını artırma potansiyeline sahip. Yapılan yeni bir çalışma, bu yağın bağırsak mikrobiyotasını düzenleyerek bilişsel yetileri desteklediğini ve beyin işlevlerini olumlu yönde etkilediğini ortaya koyuyor.
Universitat Rovira i Virgili (URV), Pere Virgili Sağlık Araştırma Enstitüsü ve CIBERobn araştırmacılarının yürüttüğü çalışma, sızma zeytinyağı tüketimi ile bağırsak bakterileri ve beyin sağlığı arasında dikkat çekici bir ilişki olduğunu ortaya koyuyor.
Science Daily’de yer alan habere göre, çalışmanın ilk yazarı ve URV Biyokimya ve Biyoteknoloji Bölümü araştırmacısı Jiaqi Ni, bu araştırmanın zeytinyağının bağırsak mikrobiyotası ile bilişsel fonksiyonlar arasındaki etkileşimdeki rolünü insanlarda inceleyen ilk ileriye dönük çalışma olduğunu vurguluyor.
İki yıl süren araştırmada, 55 ile 75 yaş arasındaki 656 yetişkin takip edildi. Katılımcılar, PREDIMED-Plus projesi kapsamında izlenirken; beslenme alışkanlıkları (özellikle sızma ve rafine zeytinyağı tüketimi), bağırsak mikrobiyotası analizleri ve bilişsel performanslarındaki değişimler ayrıntılı biçimde değerlendirildi.
Elde edilen sonuçlar, tüketilen zeytinyağının türüne göre belirgin farklar olduğunu gösterdi. Düzenli olarak sızma zeytinyağı kullanan bireylerde hem bilişsel performansın arttığı hem de bağırsak mikrobiyotasının daha çeşitli hale geldiği gözlemlendi. Bu çeşitlilik, genellikle daha sağlıklı bir bağırsak ve metabolik yapı ile ilişkilendiriliyor.
Öte yandan rafine zeytinyağı tüketen katılımcılarda zamanla mikrobiyota çeşitliliğinin azaldığı tespit edildi.
Araştırmada ayrıca “Adlercreutzia” adı verilen belirli bir bağırsak bakteri grubunun bu olumlu etkilerle bağlantılı olabileceği belirlendi. Bu bakterinin varlığı, sızma zeytinyağı tüketimi ile bilişsel işlevlerin korunması arasındaki ilişkinin önemli bir göstergesi olabilir. Bulgular, zeytinyağının beyin üzerindeki etkisinin kısmen bağırsak mikrobiyotasını yeniden şekillendirmesiyle ilişkili olabileceğine işaret ediyor.
Sızma zeytinyağını özel yapan nedir?
Sızma ve rafine zeytinyağı arasındaki en belirgin fark, üretim yöntemlerinden kaynaklanır. Sızma zeytinyağı, zeytinin doğal yapısını koruyan mekanik işlemlerle elde edilirken; rafine zeytinyağı, içindeki istenmeyen maddeleri gidermek amacıyla çeşitli endüstriyel süreçlerden geçirilir.
Rafinasyon işlemi ürünün dayanıklılığını ve tat standardını artırsa da antioksidanlar, polifenoller, vitaminler ve diğer faydalı bileşenlerin önemli ölçüde azalmasına neden olur. Araştırmacı Jiaqi Ni de her zeytinyağının bilişsel fayda sağlamadığını belirterek, özellikle sızma zeytinyağının öne çıktığını vurguluyor.
Beyin sağlığı için yağın kalitesi belirleyici
Elde edilen veriler, beslenme düzeninin bağırsak mikrobiyotası üzerindeki etkisi yoluyla hem kalp hem de beyin sağlığında kritik rol oynadığını gösteren bulguları destekliyor. Çalışmanın baş araştırmacısı Jordi Salas-Salvadó, yalnızca tüketilen yağ miktarının değil, kalitesinin de önemli olduğuna dikkat çekerek, sızma zeytinyağının kalp sağlığını desteklemenin ötesinde yaşlanma sürecinde bilişsel fonksiyonların korunmasına katkı sağlayabileceğini ifade ediyor.
Ayrıca belirli bağırsak bakteri profillerinin tanımlanmasının, bilişsel sağlığı korumaya yönelik yeni beslenme temelli önleyici yaklaşımların geliştirilmesine zemin hazırlayabileceği belirtiliyor.
Yaşlanan toplumlar için pratik bir beslenme adımı
Araştırmanın eş yürütücüleri Nancy Babio ve Stephanie Nishi, bulguların özellikle ileri yaş grupları için önemli olduğuna işaret ediyor. Bilişsel gerileme ve demans vakalarının arttığı günümüzde, beslenme kalitesinin artırılmasının büyük önem taşıdığı vurgulanıyor. Uzmanlara göre rafine yağlar yerine sızma zeytinyağının tercih edilmesi, beyin sağlığını desteklemek adına kolay uygulanabilir ve etkili bir yöntem olabilir.
Tarih: 19.04.2026 / 19:11
Buse Şevval Türkyılmaz
edanur kılıç
